ESP’de PROGMEM ve ESPAsyncWebServer

Belleği Verimli Kullanarak Asenkron Web Sunucusu Geliştirme Rehberi

ESP8266 ve ESP32, küçük boyutlarına rağmen Wi-Fi destekleri sayesinde oldukça güçlü mikrokontrolcülerdir. Bu kartlarla web sunucuları kurabilir, sensör verilerini web üzerinden izleyebilir, uzaktan kontrol sistemleri geliştirilebilir. Ancak bu gücün bir bedeli vardır: sınırlı RAM.

İşte tam bu noktada iki önemli kavram devreye girer:

PROGMEM → RAM’i korumak için verileri flash bellekte saklamak
ESPAsyncWebServer → Ana döngüyü kilitlemeden web sunucusu çalıştırmak

Bu yazıda:

PROGMEM’in ne olduğunu ve neden önemli olduğunu,
ESPAsyncWebServer’ın klasik web sunucularına göre farkını,

Bu iki yapıyı birlikte kullanarak nasıl temiz ve verimli bir ESP yazılımı yazabileceğini
adım adım ele alacağız.

1. ESP’lerde Bellek Problemi: RAM Neden Bu Kadar Kritik?

ESP8266’da yaklaşık 40 KB, ESP32’de ise birkaç yüz KB RAM bulunur. Bu RAM;

Değişkenler
String’ler
Web sayfaları
JSON yanıtları
Wi-Fi işlemleri

gibi her şey için ortak kullanılır. Şöyle bir hata çok yaygındır:

String html = "<html><head><title>ESP</title></head><body>...</body></html>";

String html = "<html><head><title>ESP</title></head><body>...</body></html>";

Bu HTML içeriği RAM’e yüklenir. Sayfa biraz büyüyünce:

RAM hızla dolar
ESP reset atar
Garip, takip edilemeyen hatalar oluşur

Çözüm: PROGMEM

2. PROGMEM Nedir?

PROGMEM, sabit verileri RAM yerine flash bellekte saklamanı sağlayan bir mekanizmadır.

Flash bellek:

Program kodunun da bulunduğu alandır
RAM’e göre çok daha geniştir
Sabit (değişmeyen) veriler için idealdir

PROGMEM Ne Zaman Kullanılır?

HTML / CSS / JavaScript kodları
Sabit metinler
Uzun açıklamalar
JSON şablonları

Basit Bir PROGMEM Örneği

const char mesaj [] PROGMEM = "Merhaba ESP!";

const char mesaj [] PROGMEM = "Merhaba ESP!";

Bu metin RAM’e yüklenmez, doğrudan flash’te durur.

3. PROGMEM ile HTML Sayfası Saklamak

ESP projelerinde en yaygın kullanım alanı web arayüzleridir.

Burada:

const char index_html[] PROGMEM = R"rawliteral(
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>ESP Web</title>
</head>
<body>
  <h1>Merhaba ESP!</h1>
  <p>Bu sayfa PROGMEM’den geliyor.</p>
</body>
</html>
)rawliteral";

const char index_html[] PROGMEM = R"rawliteral(
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>ESP Web</title>
</head>
<body>
  <h1>Merhaba ESP!</h1>
  <p>Bu sayfa PROGMEM’den geliyor.</p>
</body>
</html>
)rawliteral";

Burada:

R”rawliteral(…)” sayesinde kaçış karakterleriyle uğraşmayız
HTML doğrudan flash bellekte saklanır
RAM kullanımın minimuma iner

4. Klasik Web Server Yaklaşımı ve Sorunları

Arduino tarafında klasik yöntem genelde şudur:

WiFiServer server(80);

void loop() {
  WiFiClient client = server.available();
  if (client) {
    // isteği oku
    // cevabı gönder
  }
}

WiFiServer server(80);

void loop() {
  WiFiClient client = server.available();
  if (client) {
    // isteği oku
    // cevabı gönder
  }
}

Bu yaklaşımın sorunları:

Bloklayıcıdır
İstek okunurken loop() durur
Sensör okuma, röle kontrolü gecikir
Birden fazla istemci zorlaşır

Modern projeler için bu yöntem artık yetersizdir.

5. ESPAsyncWebServer Nedir?

ESPAsyncWebServer, ESP için geliştirilmiş asenkron bir web sunucu kütüphanesidir.

Avantajları

loop() içinde bekleme yok
Aynı anda birden fazla istemci
Daha stabil Wi-Fi
JSON, REST API, WebSocket desteği
PROGMEM ile kusursuz uyum

ESP tarafında “profesyonel” web projelerinin neredeyse tamamı bu kütüphaneyi kullanır.

6. ESPAsyncWebServer Kurulumu

Arduino IDE için:

Library Manager’dan ESPAsyncWebServer
AsyncTCP (ESP32) veya ESPAsyncTCP (ESP8266)

kütüphaneleri kurulur.

7. Temel ESPAsyncWebServer Yapısı

#include <ESP8266WiFi.h>
#include <ESPAsyncWebServer.h>

AsyncWebServer server(80);

void setup() {
  WiFi.begin("SSID", "SIFRE");

  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED) {
    delay(500);
  }

  server.begin();
}

void loop() {
}

#include <ESP8266WiFi.h>
#include <ESPAsyncWebServer.h>

AsyncWebServer server(80);

void setup() {
  WiFi.begin("SSID", "SIFRE");

  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED) {
    delay(500);
  }

  server.begin();
}

void loop() {
}

Dikkat edilirse:

loop() boş
Web sunucusu arka planda çalışıyor

8. PROGMEM + ESPAsyncWebServer Birlikte Kullanımı

Şimdi işin en güzel kısmına geldik 🙂

PROGMEM’den HTML Sunmak

server.on("/", HTTP_GET, [](AsyncWebServerRequest *request){
  request->send_P(200, "text/html", index_html);
});

server.on("/", HTTP_GET, [](AsyncWebServerRequest *request){
  request->send_P(200, "text/html", index_html);
});

Burada:

send_P() → PROGMEM’den veri gönderir
HTML RAM’e kopyalanmaz
Büyük sayfalar bile sorunsuz çalışır

9. Dinamik Veri Gösterimi (Placeholder Mantığı)

PROGMEM içindeki HTML’e değişken veri ekleyebilirsin.

HTML:

const char index_html[] PROGMEM = R"rawliteral(
<h1>Sıcaklık: %TEMP%</h1>
)rawliteral";
İşleyici Fonksiyon
String processor(const String& var){
  if(var == "TEMP"){
    return String(25.4);
  }
  return String();
}

const char index_html[] PROGMEM = R"rawliteral(
<h1>Sıcaklık: %TEMP%</h1>
)rawliteral";
İşleyici Fonksiyon
String processor(const String& var){
  if(var == "TEMP"){
    return String(25.4);
  }
  return String();
}

İşleyici Fonksiyon

String processor(const String& var){
  if(var == "TEMP"){
    return String(25.4);
  }
  return String();
}

String processor(const String& var){
  if(var == "TEMP"){
    return String(25.4);
  }
  return String();
}

Sunum

request->send_P(200, “text/html”, index_html, processor);

request->send_P(200, "text/html", index_html, processor);

request->send_P(200, "text/html", index_html, processor);

Bu yapı:

RAM dostudur
Temizdir
Büyük projelerde hayat kurtarır

10. REST API Örneği

ESPAsyncWebServer ile JSON API yazmak çok kolaydır:

server.on("/api/status", HTTP_GET, [](AsyncWebServerRequest *request){
  request->send(200, "application/json",
    "{\"durum\":\"aktif\",\"deger\":123}");
});

server.on("/api/status", HTTP_GET, [](AsyncWebServerRequest *request){
  request->send(200, "application/json",
    "{\"durum\":\"aktif\",\"deger\":123}");
});

Bu sayede:

Mobil uygulama
Web panel
Başka ESP’ler

ESP ile konuşabilir.

11. PROGMEM Kullanmazsan Ne Olur?

Küçük projelerde fark edilmeyebilir ama:

Sayfa büyüdükçe resetler başlar
Heap fragmentation oluşur
“Exception (28)” gibi hatalar çıkar
ESP kararsız çalışır

Bu yüzden PROGMEM bir lüks değil, gerekliliktir.

12. Özet ve Tavsiyeler

PROGMEM

RAM’i korur
Büyük HTML/CSS için şarttır
send_P() ile kullanılmalıdır

ESPAsyncWebServer

Bloklamaz
Daha hızlıdır
Profesyonel projeler için idealdir

Tavsiye Edilen Mimari

HTML → PROGMEM
Veri → JSON API
Arayüz → JavaScript (fetch ile)

Bu yapı ESP’yi küçük bir IoT sunucusuna dönüştürür.

Belleği Verimli Kullanarak Asenkron Web Sunucusu Geliştirme Rehberi

Leave a ReplyCancel Reply